Szkoła Podstawowa
im. Henryka Sienkiewicza w Rzgowie

Patron szkoły

 
 HENRYK SIENKIEWICZ
 

Imiona i nazwisko

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz

Data i miejsce urodzenia

5 maja 1846
Wola Okrzejska

Data i miejsce śmierci

15 listopada 1916

Vevey

Pseudonim

Litwos

         Gatunki

powieści, nowele, publicystyka

Ważne dzieła

Ogniem i mieczem
Potop
Pan Wołodyjowski
Rodzina Połanieckich
Quo vadis
Krzyżacy
W pustyni i w puszczy

Muzea

Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku

Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza w Poznaniu

 Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej

Henryk Adam Aleksander  Pius Sienkiewicz urodził się we wsi Wola Okrzejska na Podlasiu w zubożałej rodzinie szlacheckiej pieczętującej się herbem Oszyk.

 

Jego rodzicami byli Józef Sienkiewicz (1813 – 1896) i Stefania Sienkiewicz z domu Ciciszowska ( 1820 – 1873). Był jednym z sześciorga dzieci (cztery siostry i brat). Wola Okrzejska należała do babki pisarza, Felicjany Cieciszowskiej. Zotał ochrzczony w sąsiedniej miejscowości Okrzeja w kościele pw. Św. Piotra i Pawła. Rodzina z czasem przeniosła się do Grotek, potem do Wygnanowa, Potkanny koło Przytyka, następnie do Grabowców i Wężyczyna, by ostatecznie od roku 1861 zamieszkać w Warszawie.

W 1858 roku Sienkiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Warszawie. W tamtym czasie będąc w szkole   w roku 1864 zdobył swą pierwszą nagrodę za wypracowanie Mowa Żółkiewskiego do wojska pod Cecorą. W szkole nie uzyskiwał jednak wysokich ocen, najlepiej szły mu przedmioty humanistyczne. Wskutek trudnej sytuacji materialnej, nie mogąc liczyć na pomoc finansową rodziców, dziewiętnastoletni Sienkiewicz podjął się posady guwernerau rodziny Weyherów w Płońsku. W 1866 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Zgodnie z wolą rodziców zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej w Warszawie, jednak zrezygnował  z medycyny i podjął studia prawnicze, by w ostateczności przenieść się na wydział filologiczno-historyczny. Zdobył tam gruntowną znajomość literatury i języka staropolskiego.

Prawdopodobnie w tym czasie napisał swoją pierwszą (niepublikowaną) powieść – Ofiara. Pracował także nad swoją pierwszą opublikowaną powieścią – Na marne.  W 1869 r. debiutował jako dziennikarz. Przegląd Tygodniowy wydrukował jego recenzję sztuki teatralnej, a Tygodnik Ilustrowany zamieścił rozprawkę historyczno-literacką o Mikołaju Sępie Szarzyńskim. Sienkiewicz pisał pod pseudonimem Litwos do Gazety Polskiejoraz Niwy.

W 1872 r. wydał powieść Na marne oraz Humoreski z teki Worszyłły, a następnie Stary sługa(1875), Hania(1876), oraz Selim Mirza(1877). Trzy ostatnie utwory nazywane są małą trylogią. Bywał w popularnych w owym czasie salonach warszawskich: u swej krewnej Jadwigi Łuszczewskiejznanej pod literackim pseudonimem Deotyma oraz u aktorki Heleny Modrzejewskiej.

W lutym 1876 r. wraz z Heleną Modrzejewską i grupą znajomych wybrał się w podróż do USA. W owym czasie nie było to czymś powszednim.  W Ameryce zatrzymał się dłużej w Kalifornii. Z tego okresu pochodzą Listy z podróży do Ameryki; drukowane w Gazecie Polskiej zyskały sobie szerokie uznanie czytelników. Pisał też Szkice węglem(1876). Pod wpływem podróży do Stanów Zjednoczonych napisał kilka dalszych utworów: Komedia z pomyłek(1878), Przez stepy(1879), W krainie złota(1880), Za chlebem(1880), Latarnik(1881), Wspomnienie z Maripozy(1882), Sachem(1883).

W 1878 roku wrócił do Europy. Zatrzymał się w Londynie, następnie przez rok przebywał w Paryżu. W roku 1878 napisał nowelę Janko Muzykant.

Korespondencje ze Stanów Zjednoczonychpublikowane w prasie polskiej, zyskały szerokie uznanie i wzbudziły zainteresowanie jego osobą. W 1879 Sienkiewicz wygłosił we Lwowieodczyt pod tytułem Z Nowego Jorku do Kalifornii. W drodze powrotnej, w Szczawnicytakże dał odczyt o swym pobycie w Ameryce. Po raz pierwszy spotkał tam swoją przyszłą żonę, Marię Szetkiewiczównę. Na wiadomość, że rodzina Szetkiewiczów wybiera się do Wenecji, ruszył za nimi i tam poznał Marię bliżej. 18 sierpnia 1881 roku odbył się ich ślub. Z małżeństwa tego pochodzą dzieci: Henryk Józef i Jadwiga Maria. Małżeństwo nie trwało długo, gdyż 19 października 1885 roku w wieku 31 lat Maria zmarła na gruźlicę.

W latach 1879–1881 napisał utwór dramatyczny Na jedną kartę wystawiany w teatrach we Lwowie i Warszawie.

W roku 1882 Henryk Sienkiewicz nawiązał współpracę z dziennikiem „Słowo” (pismo o tendencjach konserwatywno-szlacheckich) i początkowo był nawet jego redaktorem naczelnym. Tam ukazała się w prasie kolejna nowela Bartek Zwycięzca.

W 1880 napisał utwór historyczny Niewola tatarskai pracował nad powieścią historyczną Ogniem i mieczem. W liście do redaktora krakowskiej gazety „Czas” Stanisława Smolki z 1 lutego 1884 pisał: „Co do powieści wielkiej, ta będzie nosiła prawdopodobnie tytuł Wilcze gniazdo. Rzecz dzieje się za Jana Kazimierza, w czasie insurekcji kozackiej.” Wspomniana w liście powieść Wilcze gniazdo ukazała się ostatecznie w odcinkach na łamach „Słowa” od 2 maja 1883 do 1 marca 1884 roku pod tytułem Ogniem i mieczem. Była jednocześnie drukowana w warszawskim „Słowie” i krakowskim „Czasie”.

Druga połowa lat osiemdziesiątych i początek lat dziewięćdziesiątych to dla pisarza okres bardzo wytężonej pracy nad kilkoma powieściami. Wkrótce pisarz rozpoczął prace nad kolejną częścią Trylogii– Potopem; tytuł odnosił się do potopu szwedzkiego. Także ta powieść była drukowana w odcinkach w „Słowie” –  (od 23 grudnia 1884 do 2 września 1886). Był to trudny okres w życiu pisarza, gdyż w tym czasie zmarła Maria Sienkiewiczowa. Mimo to powieść szybko podbiła serca czytelników i utwierdziła jego literacką pozycję. Po śmierci żony pisarz udał się w podróż do Konstantynopola(przez Bukareszt i Warnę), z której pisał korespondencje. Po powrocie do Warszawy wydał trzecią część Trylogii – Pana Wołodyjowskiego. I ta powieść ukazała się w „Słowie” (od maja 1887 do maja 1888 roku). Trylogia wyniosła Sienkiewicza  na szczyty popularności i uczyniła z niego najpopularniejszego polskiego pisarza. Jako wyraz uznania Sienkiewicz dostał od nieznanego wielbiciela podpisanego Michał Wołodyjowski bardzo pokaźną sumę 15 tysięcy rubli. Pieniądze te przeznaczył na fundusz imienia Marii Sienkiewiczowej dla artystów zagrożonych gruźlicą.

Po napisaniu trylogii Sienkiewicz napisał nowelę Ta trzecia(1888). W 1888 roku odbył podróż do Hiszpanii. W 1890 roku włączył się w organizację roku Mickiewiczowskiego. W styczniu 1891 wyruszył    w podróż do Afryki. Podróż ta zaowocowała Listami z Afryki. W 1891 roku ukazało się książkowe wydanie Bez dogmatu, które ukazało się wcześniej (od 1889 do 1890) na łamach „Słowa”. W 1892 r. Sienkiewicz podpisał umowę na powieść Rodzina Połanieckich (której książkowe wydanie ukazało się w 1895 roku), w tym samym roku prasa donosiła, że pisarz przystąpił do prac nad powieścią z czasów krzyżackich, w 1893 pisarz przystąpił do przygotowań do powieści Quo vadis, a latem 1894 odczytał w Zakopanem fragmenty Krzyżaków.

W jego życiu prywatnym pojawiła się Maria Romanowska, przybrana córka odeskiego bogacza Wołodkowicza. Ślub odbył się 11 listopada 1893 roku, jednak w niedługim czasie (miesiąc) panna młoda opuściła męża. Sienkiewicz uzyskał papieskie potwierdzenie niezaistnienia sakramentu małżeństwa. W tym też czasie napisał powieść Rodzina Połanieckich(październik 1894).

W 1894 roku powstały pierwsze rozdziały Quo vadis, które ukazały się drukiem od marca 1895 roku w warszawskiej „Gazecie Polskiej”, krakowskim „Czasie” oraz „Dzienniku Poznańskim” (do lutego 1896 roku). Wydanie książkowe pojawiło się niedługo później i zrobiło zawrotną karierę w całej Europie. Książka do dziś cieszy się wyjątkową popularnością, została przetłumaczona na wiele języków, w tym na arabski czy japoński, a także esperanto. Quo vadis wielokrotnie adaptowano i wystawiano na deskach teatrów, ukazała się nawet opera oparta na motywach powieści, a w 1913 roku zostało po raz pierwszy sfilmowane. Potem była ekranizowana jeszcze kilkakrotnie.

Od roku 1896 pisarz rozpoczął prace nad nową powieścią Krzyżacy, którą ukończył po czterech latach w roku 1900. W tym też roku (1900) pisarz przy zaangażowaniu całego społeczeństwa obchodził jubileusz 25-lecia pracy twórczej i otrzymał od narodu majątek ziemski w Oblęgorku, gdzie utworzył ochronkę (dom dziecka) dla dzieci. W tym samym roku Uniwersytet Jagiellońskiprzyznał mu tytuł doctor honoris causa. Sienkiewicz angażował się w sprawy społeczne. W 1901 roku napisał odezwę w sprawie dzieci we Wrześni, w 1906 wzywał rodaków z USA do pomocy głodującym w Królestwie Polskim.

W 1904 roku poślubił swą cioteczną siostrzenicęMarię Babską. W 1905 roku otrzymał nagrodę Nobla za całokształt twórczości. W przemówieniu wygłaszanym z tej okazji Sienkiewicz mówił, że zaszczyt ten jest szczególnie cenny dla syna Polski. Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysięcznych dowodów, że żyje. Dodał też Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać. Napisał powieść Na polu chwały (1903-1909), która miała być początkiem nowej trylogii. W „Kurierze Warszawskim” ukazała się w 1910 w odcinkach jego powieść dla młodzieży W pustyni i w puszczy.

Po wybuchu wojny Henryk Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii. Wraz z Ignacym Janem Paderewskimbył jednym z współzałożycieli Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł 15 listopada 1916 w Vevey i został tam pochowany.

W 1924 roku, już w wolnej Polsce, prochy pisarza uroczyście sprowadzono do Polski. W drodze przez kraje Szwajcarii, Austrii, Czech składano mu hołd. 27 października 1924 roku odbyła się uroczystość obok pomnika Adama Mickiewiczaw Warszawie, gdzie przemówienie okolicznościowe wygłosił Stanisław Wojciechowski. Na koniec trumnę w sarkofagu złożono w Warszawie w podziemiach katedry św. Janatuż obok prezydenta Gabriela Narutowicza. W roku 1944 w czasie trwania powstania warszawskiegożołnierze niemieccy wysadzili katedrę, po wojnie sarkofag i katedrę odnowiono.

 

Galeria zdjęć pisarza

Henryk Sienkiewicz 1
Henryk Sienkiewicz 2
Henryk Sienkiewicz 3
Henryk Sienkiewicz 5
Henryk Sienkiewicz 4
Henryk Sienkiewicz 6
Henryk Sienkiewicz 8
Henryk Sienkiewicz 7
Henryk Sienkiewicz 9

Pomniki Henryka Sienkiewicza

Pomniki Henryka Sienkiewicza 1
Pomniki Henryka Sienkiewicza 3
Pomniki Henryka Sienkiewicza 2
Pomniki Henryka Sienkiewicza 4
Pomniki Henryka Sienkiewicza 5
Pomniki Henryka Sienkiewicza 6
Pomniki Henryka Sienkiewicza 7
 

Nowele:

  • 1872 Humoreski z teki Worszyłły
  • 1875 Stary sługa
  • 1876 Hania
  • 1877 Selim Mirza
  • 1877 Szkice węglem
  • 1878 Janko Muzykant
  • 1880 Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela
  • 1880 Niewola tatarska
  • 1880 Za chlebem– na jej podstawie powstało libretto do opery Konstantego Gorskiego
  • 1880 Orso
  • 1881 Latarnik
  • 1882 Bartek Zwycięzca
  • 1882 Jamioł
  • 1889 Sachem
  • 1889 Wspomnienie z Maripozy

 

Powieści:

  • 1872 Na marne
  • Trylogia:
    • Ogniem i mieczem (1884)
    • Potop (1886)
    • Pan Wołodyjowski (1888)
  • 1891 Bez dogmatu
  • 1894 Rodzina Połanieckich
  • 1896 Quo vadis
  • 1900 Krzyżacy
  • 1906 Na polu chwały
  • 1910 Wiry
  • 1912 W pustyni i w puszczy

 

Ekranizacje dzieł:

  • Quo Vadis? (1912) włoska ekranizacja, film niemy
  • Krwawa dola (1912) na kanwie Szkiców węglem
  • Obrona Częstochowy (1913) na kanwie Potopu
  • Na jasnym brzegu (1921)
  • Bartek zwycięzca (1923)
  • Quo Vadis? (1925) włoski film niemy
  • Janko Muzykant (1930)
  • Quo vadis (1951)
  • Szkice węglem (1956)
  • Krzyżacy (1960)
  • Ogniem i mieczem (Col ferro e col fuoco) (1962) francusko-jugosłowiańsko-włoska ekranizacja Ogniem i mieczem
  • Komedia z pomyłek (1967)
  • Pan Wołodyjowski (1968)
    • Przygody pana Michała (1969) serial telewizyjny na podstawie filmu
  • W pustyni i w puszczy (1973)
    • W pustyni i w puszczy (1974) serial telewizyjny na podstawie filmu
  • Potop (1974)
  • Latarnik (1976)
  • Rodzina Połanieckich (1978) serial telewizyjny
    • Marynia (1983) na podstawie serialu
  • Hania (1984)
  • Quo Vadis? (1985) włoski serial telewizyjny
  • Ogniem i mieczem (1999)
    • Ogniem i mieczem (1999) serial telewizyjny na podstawie filmu
  • W pustyni i w puszczy (2001)
    • W pustyni i w puszczy (2001) serial telewizyjny na podstawie filmu
  • Quo vadis (2001)
    • Quo vadis (2002) serial telewizyjny na podstawie filmu

 

ZSP w Rzgowie

Plac Stuczyńskich 5
62-586 Rzgów
tel: 63 241-99-71
e-mail: sprzgow@interia.pl

Mapa dojazdu

Partnerzy

 
 
ogo-ministerstwa-edukacji-i-nauki      

 

× Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.